آشنايي با كنترل كيفيت

كنترل كيفيت هنگام طراحي محصول

 

مرحله اول بررسي كيفيت يك محصول در آزمايشگاه تحقيق و توسعه (Research & Development Lab) انجام مي‌پذيرد كه محصول (محتوی+ظرف) از نظر شاخص‌‌‌‌هاي ذيل مورد كنترل قرار مي گيرد.

1- سودمندي و كارآيي (Efficacy)

2- سهولت كاربرد (Useability)

3- پايداري (Stability)

4- ايمني (Safety)

 

1- سودمندي و كارآيي

         

اولین و مهمترین شاخص در فرآیند تصدیق طراحی محصولات مراقبت از مو، عملكرد ویژه آنها است. لذا به هنگام فرمولاسیون، کلیه پیش بینی ‌های لازم جهت اطمینان از كارآیی و بازدهی مناسب محصول در نظر گرفته شده و سپس با انجام آزمایشات متعدد، کارآیی مورد نظر به اثبات می‌رسد.
ابتدا آزمایشات لازم بر روی موهای بریده شده با كنترل موارد ذیل انجام می‌پذیرد:

-           میزان شانه‌خوری مو در حالت خشك و خیس (مقاومت مو در مقابل شانه‌خوردن)

-          میزان مقاومت مو در مقابل كشش و پاره شدن با استفاده از Tensile strength Test

موارد مذکور در این شرکت از طریق دستگاه دیاسترون ارزیابی می شود .
- میزان ترمیم موهای آسیب دیده با استفاده از تهیه عكس‌های SEM

در این روش تارهای مو قبل و بعد از استفاده از محصول با استفاده از میكروسكوپ‌هایی با دقت بالا عكسبرداری می‌شوند.

 
                                               

موی آسیب دیده و كاندیشنر شده

موی آسیب دیده

-          میزان حالت پذیری و نرمی مو

-           ارزیابی میزان كف با استفاده از آزمون Rose Miles

 

پس از کسب نتیجه مطلوب از آزمایشهای یاد شده، آزمایش های دیگری نیز بر روی اشخاص داوطلب انجام می شود. در این گروه از آزمایشها، بررسی شاخص‌‌های ادعا شده در مورد كارآیی محصول، قبل و پس از استعمال فرآورده و همچنین درمقایسه با سایر محصولات مشابه انجام گرفته و داوطلب با پاسخ دادن به پرسش‌هایی، ما را در اصلاح فرمولاسیون راهنمایی می‌كند. پرسش های مطروحه به شرح ذیل می باشد :

-          میزان شویندگی محصول چگونه است ؟

-          آیا پس از استفاده ازمحصول، تغییری در آسان شانه‌خوردن موی خویش در حالت خیس و خشك احساس می‌نمائید؟

-          میزان نرمی و درخشش موی شما پس از استفاده چگونه است ؟

-          حالت پذیری موی شما افزایش یافته است ؟

-          الكتریسیته ساكن موی شما كاهش یافته ؟

-          رایحه آن را دوست دارید ؟

-          در یك نظر كلی، آیا این محصول را برای استفاده انتخاب می‌نمائید ؟

 

2- سهولت كاربرد

محصولات تحت طراحی به وسیله انجام آزمون هایی از قبیل اندازه گیری گرانروی (Viscosity) ، بررسی كمی و كیفی تخلیه محصول از ظروف بسته بندی، كارآیی پمپ و سهولت استفاده از نظر سهولت كاربرد (بررسی ارگونومیك) و اتلاف اندك آن در حین مصرف كنترل می شوند.

 

3- پايداري

در این قسمت، پایداری محصولات و تعیین عمر قفسه‌ای یا عمر مفید (Shelf Life) آنها با استفاده از بررسی تغییرات ایجاد شده در هنگام نگهداری در شرایط طبیعی و همچنین شرایط تسریع شده مشخص می‌شود. عمر قفسه‌ای یا تاریخ انقضا یك محصول، مدت زمان لازم برای حدود 10% تغییر ناپایدارترین ویژگی محصول از مقدار تایید شده آن در زمان عرضه (که در استانداردهای شرکت مشخص شده است) می باشد.

انواع تغييرات ايجادشده درهنگام نگهداري محصول (محتوا + ظرف) شامل موارد زير است :

 

1ـ محتوا

الف: فيزيكي

1)      گرانروي (ويسكوزيته)

2)      بافت (رسوب، موادمعلق ودوفازشدن)

3)      رنگ (تغيير در رنگ محصول به واسطه قرار گرفتن در نور و يا دماهاي بالا)

4)      رايحه

5)      pH

6)      از دست رفتن مواد فرار

7)      بالا رفتن ميزان آب

ب : شيميايي

1) تخریب مواد فعال ((degradation of active material

2) برهمكنش بين مواد سازنده

3) كم شدن و از دست رفتن مواد سازنده به وسيله ظرف

ج : ميكروبيولوژي

1) آلودگي ميكروبي

يكي از مسائل مهم در مورد پايداري يك محصول، عدم آلودگي آن در سرتاسر مدت عمر قفسه‌اي (تا پايان تاريخ انقضاء مي‌باشد. روش مناسب جهت رسيدن به اين هدف استفاده از نگهدارنده (Preservative) است.

نگهدارنده تركيب يا ماده اي است كه با غلظت مناسب به يك فرآورده اضافه شده تا ميكروارگانيسم ها را از بين برده و يا از رشد و تكثير آنها جلوگيري نمايد. كارآيي ماده محافظ را نمي توان پيش بيني كرد و لذا آن را بصورت تجربي در برخورد با چالش ميكروبي (Microbial Challenge) استاندارد شده تعيين مي كنند (آزمون تعيين كفايت نگهدارنده). فعاليت ماده محافظ بستگي به اجزاي فرمولاسيون و نوع ظرف دارد.

در آزمون چالش، نمونه های جداگانه از فرمولاسیون محصول را در معرض حمله گونه های مشخص شده ای از باكتری های گرم مثبت و گرم منفی، مخمر و كپك قرار داده و سپس شمارش تعداد میكروب های زنده از هرگونه در فواصل زمانی تا حداقل 28 روز انجام می شود و كفایت مواد نگهدارنده مختلف بررسی می‌شود.

 

همانطور كه اشاره شد براي بررسي هر كدام از اين تغييرات تستهاي ويژه‌اي طراحي شده است. به طور مثال بررسي پايداري رايحه در شامپو (Essence) شامل سه مرحله ارزيابي :

1ـ Top note : بوي محصول در دقايق اول استشمام

2ـ Middle note : كيفيت و ميزان بوي موي شسته شده با محصول در يك ساعت اول

3ـ Dry-down note : كيفيت و ميزان بوي موي شسته شده با محصول بعد از 24 ساعت مي باشد.

البته كيفيت و ميزان بوي محصول نگهداري شده در دماي °c45، °c 25 و °c5 بعد از 15 روز و يك ماه در مقايسه با شاهد مورد ارزيابي قرار مي گيرد.

شرايط تسريع شده شامل اين موارد است:

 

-          بالا بردن و پائين آوردن دما

 

                  

نگهداري نمونه‌ها در گرمخانه

نگهداري نمونه‌ها در سردخانه

 

 

-          بالابردن رطوبت

 

 بالا بردن رطوبت

 

-          منجمد كردن و ذوب كردن

 
 

 منجمد كردن – ذوب كردن متناوب محصولات

 

-          قرارگرفتن درمعرض نور (شبيه‌سازي شرايط نوري كه محصول ممكن است با آن مواجه شود)

 
 

 شرايط شبيه‌سازي شده نوري (دماي ثابت) كه محصولات در زمان عرضه با آن روبه‌رو هستند.

 

-          افزايش دما و رطوبت به صورت متناوب

 

                     

افزايش دما

افزايش رطوبت

 

-          تست هاي مكانيكي

با توجه به شرايط حمل و نقل اين تست با شرايط شبيه سازي شده انجام مي گيرد.

 

 

دستگاه سانتريفوژ براي انجام تستهاي مكانيكي 

 

2ـ ظرف

الف : نشت كردن

ظروف محصول تحت شرايط مختلف بسته‌بندي، انبارش، حمل و نقل و عرضه نبايد هيچگونه نشتي داشته باشد زيرا باعث نازيبا شدن ظاهر محصول، بالا رفتن آب (در محيطهاي مرطوب) و كاهش يا افزايش گرانروي مي‌شود. به اين دليل ظروف در شرايط شبيه‌سازي شده انبارش، حمل و نقل و عرضه تحت آزمون هايي جهت بررسي اين مورد قرار مي‌گيرند.

 
                              

شبيه‌سازي خطوط بسته‌بندي و بررسي پايداري ظروف در اين شرايط 

 

ب : خوردگي

تاثير و برهمكنش مواد موجود در محتوا بر روي ظرف ممكن است باعث ايجاد خوردگي شود.

 

نمايي از آزمايشگاه كنترل پايداري ادوات بسته‌بندي 

 

ج : ترك خوردن در اثر فشار

در هنگام بسته‌بندي، انبارش و حمل و نقل ممكن است محصول تحت فشار قرار گيرد. به اين دليل در آزمايشگاه‌هاي كنترل شرايط ايجاد فشار شبيه‌سازي شده و تنها ظروفي مورد تائيد قرار ميگيرند كه فشار استاندارد را تحمل نمايند.

 

 

اعمال فشار بر روي ظرف 

 

4- ايمني محصولات آرايشي و بهداشتي (Safety of Cosmetics)

امروزه محصولات آرایشی و بهداشتی به طور وسیعی برای تمیز و سالم نگهداشتن پوست و مواستفاده می‌شوند. با یك دید كلی و در مقایسه با داروها، این محصولات به طور مرتب و به صورت طولانی مدت برای پوست و مو سالم مصرف می شوند، در صورتی كه داروها طی یك دوره محدود و جهت كمك به بهبود بیماری به كار می روند. بنابراین بر خلاف داروها كه كافیست سودمندیشان در بهبود بیماری نسبت به عوارض جانبی آنها سنگینی كند، محصولات آرایشی و بهداشتی باید كاملاً سالم و بی خطر باشند. به عبارت دیگر به دلیل اینكه عده بسیار زیادی از مردم از این محصولات استفاده می كنند، حتماً لازم است جهت اطمینان از بی خطر بودن این گونه محصولات، تمامی احتمالات مخاطره آمیز ناشی از مصرف آنها در نظر گرفته شود. هدف ما شرح مفهوم عملی و همچنین روش های حصول اطمینان در مورد ایمنی محصولات آرایشی و بهداشتی شركت پاكسان است كه بعنوان بزرگترین و مجهزترین شركت تولید كننده محصولات شوینده ، بهداشتی و آرایشی درایران شناخته می شود.


مفهوم كلی ایمنی محصولات آرایشی و بهداشتی
محصولات آرایشی و بهداشتی شامل تركیبات مختلفی بوده كه لازم است ایمنی آنها با روش های تجربی ثابت شده باشد. ازطرفی محصولات آرایشی و بهداشتی فقط وقتی برای پوست انسان سودمند اند كه با استفاده صحیح، ایمنی آنها محرز گردد. به عبارت بهتر، محصولات آرایشی و بهداشتی باید از” هر نظر“، چه برای تولید کنندگان و چه برای مصرف كنندگان، بی خطر و ایمن باشند. این محصولات ضامن سلامت افراد جامعه هستند نه تهدیدی برای آنها.
آزمون ها و روش های ارزیابی ایمنی محصولات آرایشی و بهداشتی
در كل می توان گفت ایمنی محصولات آرایشی و بهداشتی به ایمنی تك تك اجزاء تشكیل دهنده آنها وابسته است، بدین معنی كه با ارزیابی ایمنی اجزاء تشكیل دهنده این محصولات می توان تا حدود زیادی از ایمنی محصول نهایی اطمینان حاصل نمود ولی نه به طور کامل، زیرا ممكن است برخی از اجزاء تشكیل دهنده به خودی خود خطری دربر نداشته باشد ولی برهم كنش آنها با اجزاء دیگر مخاطره آمیز باشد. بدین دلیل برای اطمینان كامل از ایمن بودن این گونه محصولات، ابتدا لازم است که مخاطرات احتمالی هركدام از اجزاء‌ تشكیل دهنده را ارزیابی نمود و سپس خود محصول نهایی در شرایط نرمال مصرف، مورد ارزیابی قرار گیرد تا اطمینان كامل حاصل شود كه هیچ گونه آسیبی به مصرف كننده وارد نمی شود.
لازم به ذكر است كه محصولات آرایشی و بهداشتی بلافاصله بعد از استفاده باعث تحریك و آلرژی نمی شوند، بلكه این گونه پاسخ ها معمولاً پس از مصرف مكرر و طولانی مدت اینگونه محصولات بروز می كند. آزمون های ارزیابی این گونه تظاهرات، ابتدا بر روی مدل های حیوانی و سپس بر روی داوطلبان انجام می شود. البته به تازگی آزمون های جدیدی در حال جایگزین شدن با مدل های حیوانی است كه اهم آن به شرح ذیل می باشد :

-          The Zein Test

-          Red Blood Cell Lysis And Protein Denaturation

-           The Rabbit Enucleated Eye Test

-           THE HEN'S EGG TEST ON THE CHORIOALLANTOIC MEMBRANE (HET-CAM)

-          Cell Culture Phototoxicity Test

آزمونهای HET-CAM و R.B.C و Zein در این شرکت به شرح زیر انجام می گیرد:


RBC
آزمایش RBC به منظور ارزیابی سمیت بالقوه مواد بسیار فعال و شوینده ها استفاده میشود. نكته پایانی تست همولیز گلبول قرمز و دناچوریشن پروتئین هموگلوبین است.آزمایش استاندارد RBC برای خون گاو استفاده می شود. اما یك مطالعه اخیر استفاده از خون انسان را گزارش می دهد.
در این آزمون از گلبول های قرمز به عنوان نماینده ای از از سلول های حساسی كه درگیر با محصولات شوینده می باشند استفاده شده است . گلبول های قرمز دارای اندیكاتوری به نام اكسی هموگلوبین هستند كه در اثر مواجه گلبول ها با سورفكتانت ها این اندیكاتور آزاد می شود. .هرچه غلظت رنگ بیشتر باشد نشان دهنده این است كه گلبول های بیشتری لیز شده و هموگلوبین بیشتری آزاد شده است و در واقع رابطه مستقیمی با تحریك زائی سورفكتانت مورد آزمون دارد.

 

 

 

در مرحله آخر با استفاده از دستگاه اسپکتروفوتومتر و با کمک میزان جذب نوری از هر ویال یک اندیکس برای میزان همولیز گلبول های قرمز و آزاد شدن پروتیین اكسی هموگلوبین و یک اندیکس برای میزان دناچوریشن پروتیین های آزاد شده بدست خواهیم آورد . نسبت همولیز به دناچوریشن عددی به دست خواهد آمد .به منظور تعیین میزان تحریك زائی و یا عدم تحریك زائی محصول اعداد را با محدوده مورد نظر مقایسه می كنیم.
 
HET CAM
اخیرا تحقیقاتی انجام شده و بعضی روش های جالب مورد توجه قرار گرفته است . تست تخم مرغ، بر روی غشائ chorioallotoic به نام تست HET-CAM است. اصلی ترین مزیت تست ارزان قیمت HET-CAM، به تست های دیگر این است كه برای سم شناسی مواد به كار می رود ، قابلیت كاربرد آن برای تقریبا همه مواد شیمیائی و بدون توجه به خاصیت فیزیكی شان (جامد،محلول،پودر)است . در كل این تست بر اساس كاربرد شیمیائی مواد كه به طور مستقیم بر روی غشاء استریلchorioallontoic تخم مرغ ریخته می شود پایه گذاری شده، و این تست به بررسی ظاهر و چهره خونریزی، فشار خون (تنگی عروق)،انعقاد خون و یا لیز شدن بافت ها توجه دارد. تمركز بر روی این روش و كاربرد آن برای تشخیص خورندگی چشمی و تحریك شدید آن می باشد .

 
                                                                    
مشاهده خونريزي و انعقاد بعد از ريختن محلول مورد نظر              شرايط طبيعي عروق خوني قبل از ريختن محلول مورد نظر

Zein
Gotte (1964) نشان داد كه قابلیت حلالیت زئین در محلول های سورفكتانت ارتباط خوبی با تحریك پوستی ناشی از سورفكتانت دارد. او دریافت كه تحریك پوستی با افزایش حلالیت زئین افزایش مییابد.این تست بر اساس مقدار پروتئین زئین حل شده (كه شباهت به پروتئین موجود در پوست دارد) در100 میلی لیتر محلول مشخصی از نمونه می باشد و در نهایت میزان نیتروزن آزاد شده محاسبه خواهد شد..
هرچه میزان نیتروزن آزاد شده بیشتر باشد نشان دهنده تحریكزائی بیشتر محلول مورد نظر می باشد.
تقسیم بندی اثرات ناخواسته محصولات آرایشی و بهداشتی

 

 

به طور کلی اثرات ناخواسته محصولات آرایشی و بهداشتی را می توان به دو دسته تقسیم نمود :

اثرات موضعی : بخش های خارجی بدن مانند پوست، چشم و مخاط تحت تأثیر قرار می گیرد.

اثرات سیستمیك یا پیكره‌ای : در اثر ورود این محصولات به بدن، از طریق پوست، بلع و یا تنفس، تاثیر آن عمومی بوده و كل بدن تحت تأثیر قرار  می گیرد.

ازآزمون هایی كه بر روی مواد خام متشکله محصولات آرایشی و بهداشتی انجام می شود تا از بی خطر بودن آنها اطمینان كامل حاصل گردد می توان به موارد زیر اشاره نمود :

-          آزمون تحریك پوستی اولیه (Primary Skin Irritation)

-           آزمون تحریك پوستی فزاینده (Cumulative Skin Irritation)

-          آزمون سمیت حاد (Acute Toxicity)

-           آزمون حساسیت زایی (Sensitization)

-           آزمون سمی شدن در معرض نور (Phototoxicity)

-          آزمون آلرژی زائی در معرض نور (Photoallergenicity)

-           آزمون تحریك چشمی (DRAIZE)

-           آزمون موتاسیون زایی (Mutagenicity)

دسته ای از این آزمون ها نیز بر روی محصول نهایی انجام می پذیردکه عبارت است از :


تحریك پوستی (Skin Irritation)
تحریك پوستی خود شامل آزمون تحریك پوستی اولیه (Primary Skin Irritation) و تحریك پوستی فزاینده (Cumulative Skin Irritation) است. در ارزیابی ایمنی محصولات آرایشی و بهداشتی، اولین نكته مهم آن است كه مصرف اینگونه محصولات منجر به هیچ گونه درماتیت تماسی (Contact Dermatitis) یعنی قرمزی، خارش، تورم وجوش پوستی نشود. البته لازم به ذكر است كه درماتیت تماسی همیشه ناشی از مصرف محصولات آرایشی و بهداشتی نبوده و شرایط محیطی (از قبیل دما، رطوبت) و همچنین شرایط فیزیكی و فاكتورهای فیزیولوژیكی فرد (مانند فاكتورهای ژنتیكی، جنسیت، سن، حالت ونوع پوست و همچنین تفاوت های فردی) و دفعات مصرف نیز در این امر دخیل می باشد.


حساسیت زائی یا آلرژی دهندگی (Sensitization or Allergenicity)
آلرژی هنگامی اتفاق می افتد كه بدن مكرراً در معرض مواد شیمیایی باشد که بالقوه در برخی از افراد حساسیت ایجاد می کنند. آلرژی تماسی چیزی متمایز از تحریك پوستی (Skin Irritation) كه یك واكنش موضعی است، بوده و توسط سلول های ایمنی بدن موسوم به لنفوسیت های T (T-Lymphocytes) ایجاد شده و جزء حساسیت های تأخیری به حساب می آید . به عبارت دیگر آلرژی تماسی كه ناشی از پاسخ سیستم ایمنی بدن به این گونه مواد شیمیایی است، متفاوت از تحریك پوستی می باشد. تحریك پوستی به علت سمیت مستقیم مواد شیمیایی بر روی سلول ها
(عمدتا كراتینوسیت ها) و مویرگ های پوست ایجاد می شود.
آزمون حساسیت زائی ، آزمون مهمی جهت ارزیابی ایمنی محصولات آرایشی و بهداشتی بوده و معمولا به صورت طولانی مدت مورد مصرف قرار می گیرد. نگهدارنده ها، عطرها، اسانس ها و برخی ناخالصی هایی كه در رنگ های به كار رفته در محصولات آرایشی و بهداشتی وجود دارد، می توانند آلرژی زا باشند. در این مقوله، عطرها و اسانس ها در درجه اول اهمیت قرار می گیرند.


آزمون تحریک چشمی (DRAIZE)
تست چشمی دریز به طور اصولی در سال 1994 تاثیرات سمی بالقوه تركیبات شیمیایی شیمیائی بر روی چشم را تست كرد و در 5 دهه گذشته آسیب های بالقوه تركیبات شیمیائی را بر روی چشم انسان پیشبینی كرده است.در واقع تست دریز به عنوان یك تست جهانی پذیرفته شده، و هم اكنون به عنوان یك پروتكل استاندارد و یك متد قراردادی ارائه شده است.این متد شامل كاربرد مواد تست شده بر روی قرنیه چشم حیوان است و مشاهده نتیجه آسیب و خونریزی بیش از 14 روز خواهد بود. علائم قرمزی، آماس، بیرون زدگی، زخم و یا هر نوع آسیب دیگر مورد توجه قرار می گیرد.خرگوش ها معمولا به حیوانات دیگرترجیح داده می شوند چرا كه چشم های بزرگی دارند و چشم ها به خوبی به محض اینكه آناتومی و فیزیولوزی انها تغییر كند و مورد تحریك و اذیت قرار گیرد نشان می دهد ، و همچنین خرگوش ها به راحتی در دسترس هستند.

 

 

              

24 ساعت بعد از ريختن محلول مورد نظر

1 ساعت بعد از ريختن محلول مورد نظر

شرايط چشم طبيعي

 

 

 

كنترل كيفيت هنگام توليد محصول

 
كنترل مواد اوليه و محصولات در آزمايشگاه تضمين كيفيت (QA)

 

س از انجام كنترل های یاد شده توسط آزمایشگاه تحقیق و توسعه (R&D) بر روی محصول (محتوا و ظرف) و تصدیق، صحه گذاری كارآیی، ایمنی و پایداری، تولید آن آغاز می گردد :
به هنگام تولید محصول، كنترل آن در مراحل مختلف در آزمایشگاه تضمین كیفیت (Quality Assurance) انجام می‌گیرد. کنترل های انجام گرفته به شرح ذیل می باشد:


1- ادوات بسته‌بندي

با ورود هر محموله از ادوات بسته بندی، کنترل های مختلف جهت بررسی پایداری و تكرارپذیری این ادوات به شرح ذیل انجام می گیرد:
  - عدم وجود سوراخ

-          میزان تحمل فشار بطری و تیوب

-           وجود مواد خارجی در ادوات

-           رگه دار بودن ظرف یا چاپ

-           فرورفتگی در بدنه ظرف

-          عدم ایستایی ظرف

-           یكنواخت نبودن ضخامت بدنه بطری و تیوب

-           عدم آب بندی یا مایع بندی ظرف

-           ایراد در گلویه ظرف

-          تغییر شكل ظرف

-           زائده اضافی در داخل یا خارج ادوات

-          خوب جا نرفتن در ظرف

-          نامرغوب بودن كاغذ مورد استفاده در كارتن، منقسم و سینی شرینك

-           عدم ایستایی سینی شرینك

-          ضعیف بودن چسب محل اتصال و بین لایه‌های كارتن و سینی شرینك

-          مطابقت ابعاد كلیه ادوات با ابعاد استاندارد

-          مطابقت مندرجات لیبل و مندرجات استاندارد

-           چسبندگی لیبل به ظرف

-          تست كاربردی در خطوط بسته بندی

 

2- مواد اوليه

مواد اولیه مصرفی در ساخت محصولات در موارد ذیل مورد كنترل قرار می گیرند :
 
- مشخصات فیزیكی و شیمیایی كه بسته به نوع ماده، آزمون های مختلفی مانند pH ، درصد خلوص ، درصد نمك (كلرید سدیم) ، رنگ (APHA  یا لاویباند)، درصد آمین ، اندیس یدی ، اندیس صابونی ، اندیس اسیدی ، اندیس هیدروكسیل ، درصد فلزات سنگین ، درصد خاكستر سولفاته و … روی آنها انجام می گیرد.

- میكروبی : جهت اطمینان از عدم آلودگی مواد اولیه، بسته به نوع ماده، آزمون های خاصی جهت تشخیص وجود و میزان میكروب های كلیفرم، سودوموناس آئروژینوزا، باكتری های هوازی مزوفیل و کپک و مخمر، انجام می پذیرد.

 

3- محصولات در جريان ساخت

پس از مرحله ساخت و قبل از انتقال فرآورده به مخازن ذخیره جهت بسته بندی، آزمون هایی جهت كنترل محصول انجام گرفته و در صورت عدم انطباق فرآورده با استانداردهای موجود، تصحیحات لازم صورت می پذیرد. آزمایشات انجام شده عبارت است از :
-  مشخصات شیمیایی و فیزیكی : pH ، گرانروی (ویسكوزیته) ، رنگ محصول، درصد نمك و درصد اكتیوهای آنیونی ، نانیونی ، آمفوتری و تام و عدم حضور مواد اكسید كننده

- pH: این شاخص میزان اسیدی و بازی بودن محصول را نشان می دهد. از آنجا که محصولات مراقبت از بدن در ارتباط مستقم با پوست دست و بدن(pH طبیعی پوست) می باشند، تنظیمpH  آنها حائز اهمیت است. تنظیم pH با استفاده از دستگاه pH متر و با افزودن اسید سیتریك انجام می گیرد.

- گرانروی (ویسكوزیته) : با توجه به نوع محصول و در نظر گرفتن سهولت كاربرد آن، گرانروی (مقاومت در برابر جریان یافتن) یك محصول با استفاده از افزودن نمك تنظیم شده و توسط دستگاه ویسكومتر اندازه‌گیری می‌گردد.

 


 

- درصد اكتیو آنیونی : درصد سورفكتانت آنیونی (مثلاً تگزاپون) در مایع دستشویی یكی از معیارهای پاك كنندگی و كف كنندگی می باشد.

اندازه گیری این مواد با استفاده از روش های شیمیایی (تیتراسیون) برای هر سری ساخت (بچ) انجام می شود.

 

- درصد اكتیوهای نانیونی، آمفوتری و تام : میزان مصرف مواد فعال سطحی نانیونی و آمفوتری در ساخت مایع دستشویی با استفاده از روش های شیمیایی انجام می گیرد.

- رنگ محصول: رنگ محصول با رنگ نمونه استاندارد مقایسه شده و در صورت عدم انطباق، تصحیحات لازم انجام می‌گیرد.

- درصد نمك : جهت كنترل میزان نمك (عامل ویسكوز دهنده در محصول) در فرآورده نهایی، آزمایش مربوطه به روش تیتراسیون انجام می گیرد.

- عدم حضور مواد اكسید كننده : عدم حضور مواد اكسید كننده بر میزان كارآیی محصول بر پوست بدن، دست و همچنین پایداری محصول مؤثر بوده و توسط آزمون شیمیایی مربوطه مشخص می گردد.

- مشخصات میكروبیولوژیک : لازم است كه محصول تولید شده از نظر آلودگی های میكروبی مورد آزمایش قرار گیرد. هدف از انجام این گونه آزمایشات، از یك طرف تعیین تعداد باكتری های هوازی مزوفیل غیر بیماری زا و از طرف دیگر اطمینان از عدم وجود میكروارگانیسم های بیماری زا می باشد. لازم است كه تعداد باكتری های هوازی مزوفیل از 500 عدد در هر میلی لیتر یا گرم فرآورده تجاوز ننموده و میكروارگانیسم های  بیماری زای پسودوموناس آئروژینوزا ، باكتری های گروه كلیفرم و كپك و مخمر در هر میلی لیتر یا گرم فرآورده وجود نداشته باشند.

 

پس از اطمینان از عدم آلودگی میكروبی و مطابقت مشخصات شیمیایی و فیزیكی با استانداردها ، فرآورده به مخازن ذخیره ارسال می گردد.

 

4- محصول نهايي

پس از انتقال فرآورده به مخازن ذخیره و در هنگام بسته‌بندی ، آزمون هایی جهت كنترل محصول نهایی كه آماده هدایت به بازار می‌باشد در موارد ذیل انجام می پذیرد. بدیهی است در صورت عدم انطباق محصول با استانداردها، از هدایت آن به بازار جلوگیری به عمل خواهد آمد.
موارد مورد سنجش :
 
- مشخصات شیمیایی و فیزیكی : pH ، گرانروی (ویسكوزیته) ، رنگ محصول ، درصد اكتیوهای آنیونی ، نانیونی ، آمفوتری و تام، پایداری، درصد فلزات سنگین، عدم حضور مواد اكسید كننده و اندازه گیری میزان نمك

- مشخصات میكروبیولوژیک : به دلیل عبور فرآورده از خطوط بسته‌بندی و قرار گرفتن در درون بطری، لازم است كه محصول از نظر آلودگی های میكروبی مورد آزمایش قرار گیرد. آزمایشات مربوط به این قسمت همانند آزمایشات محصول در جریان ساخت می‌باشد.